Naar de inhoud

Veranderen ·

Na de vakantie geen zin om te werken: dip of signaal?

Lots of fun, quickly gone. Zo noemden onderzoekers hun studie bij 96 Nederlandse werknemers: tijdens een wintersportvakantie gingen hun gezondheid en welzijn er duidelijk op vooruit, maar in de eerste week terug op het werk was dat effect grotendeels verdwenen. Dinsdag 1 september 2026 is in Vlaanderen de eerste schooldag; in het Franstalige onderwijs en in heel Nederland draaien de scholen dan al. Heb je na de vakantie geen zin om te werken, dan wil je vooral één ding weten: gaat dit vanzelf over, of zegt het iets over je job?

Half uitgepakte koffer op een kantoorbureau, met strandzand op het toetsenbord en een zonnebril op de mappen

Is het normaal dat je na de vakantie geen zin hebt om te werken?

Ja. Tegenzin in de eerste dagen na een vakantie komt veel voor en zegt op zich weinig over je job. Je gevoel in week één is dus een slechte meetlat. Week vier is een betere.

Het onderzoek bevestigt dat. In de studie met de Nederlandse werknemers zaten gezondheid, stemming en energie al in de eerste werkweek ongeveer weer op het niveau van vóór de vakantie. Een overzichtsstudie uit 2009, die eerdere vakantieonderzoeken samenbracht, kwam tot hetzelfde beeld: het positieve effect verdwijnt snel zodra je het werk hervat. Dat lijkt een open deur, maar het heeft een gevolg dat zelden benoemd wordt.

De vakantiegloed verdwijnt hoe dan ook. Ook als je job perfect bij je past. Ook als hij helemaal niet bij je past. Wie in de eerste week beslist dat hij weg moet, beslist op basis van een overgangsgevoel. Wie in week vijf zegt dat het eigenlijk wel meevalt, kan net zo goed gewoon weer gewend zijn.

Waarom september zwaarder weegt dan andere maanden

De rentree is zelden één overgang. Het is er een stuk of vijf tegelijk: de werkdruk die weer op gang komt, het nieuwe schooljaar als je kinderen hebt, projecten die moeten landen voor het eindejaar, collega's die allemaal tegelijk iets van je willen. Je tegenzin is daardoor vaak een mengsel.

Een deel ervan gaat over het ritme. Een deel over de hoeveelheid. En soms zit er een deel tussen dat over de inhoud van je werk gaat. Dat laatste deel is het interessante. Het probleem is dat je het niet kunt horen zolang de rest nog zo luid is.

Green Day gaf een nummer ooit de titel Wake Me Up When September Ends. Die titel klinkt als het motto van menige rentree, al gaat het nummer zelf over iets veel zwaarders: zanger Billie Joe Armstrong schreef het over de dood van zijn vader, in september 1982. Jouw september hoef je niet weg te slapen. Je kunt hem wel ontwarren.

Daarom is de eerste stap niet beslissen, maar ontwarren.

Je vakantie was een experiment: lees de resultaten

Twee of drie weken zonder werk is het enige moment in het jaar waarop je zonder risico test hoe je leven zonder je job aanvoelt. Die test heb je net gedaan. Kijk er dus naar zoals je naar de uitkomst van een experiment zou kijken, met een paar gerichte vragen:

  • Wat miste je, al was het maar even? Een collega, een vraagstuk dat je bezighield, het gevoel dat je ergens goed in bent?
  • Waar dacht je níét aan, terwijl je had verwacht dat het je zou bezighouden?
  • Waar haalde je energie uit tijdens je vrije dagen? Zelf dingen regelen, nieuwe mensen ontmoeten, iets maken met je handen, of net helemaal niets moeten?
  • Waar zag je op de laatste vakantiedag het meest tegen op? Eén taak, één persoon, of het geheel?

Die laatste vraag is de belangrijkste. Wie opziet tegen één overleg of één dossier, heeft een ander probleem dan wie opziet tegen alles samen.

Een voorbeeld: een teamcoördinator in de logistiek merkt op vakantie dat ze het plannen en puzzelen niet mist, maar de gesprekken met de chauffeurs wel. Dat is geen reden om ontslag te nemen. Het is wel een duidelijke aanwijzing over welke kant van haar werk ze wil uitbouwen, en welke kant ze liever kleiner maakt.

Drie soorten tegenzin, drie verschillende antwoorden

Niet elke tegenzin vraagt om dezelfde oplossing. Wie alles op één hoop gooit, grijpt al snel naar het zwaarste middel: weg hier. Kijk liever eerst welke soort je voelt.

1. Tegenzin tegen het ritme

De wekker, de file of de trein, een agenda die meteen weer vol zit. Deze tegenzin gaat over de overgang, niet over je werk. Hij ebt meestal weg naarmate je weer in je ritme komt. Het antwoord is een zachte landing: plan de eerste week bewust lichter, blokkeer tijd om je mails weg te werken en oordeel nog niet.

2. Tegenzin tegen de inhoud

Hier gaat het over iets concreets: een type taak, een project dat je uitput, een samenwerking die schuurt. Deze tegenzin verdwijnt niet na twee weken, want hij was er voor de vakantie ook al. Het antwoord ligt vaak binnen je huidige job. In HR-taal heet dat job crafting: je functie binnen de bestaande grenzen bijsturen, door taken te herverdelen, anders samen te werken of meer ruimte te maken voor wat je energie geeft.

3. Tegenzin tegen de richting

Soms is het niet het werk van vandaag dat zwaar valt, maar de vraag waar het naartoe gaat. Is dit over vijf jaar nog steeds wat je doet? Wil je dat? Deze tegenzin voelt minder scherp dan de andere twee, maar hij blijft hangen. Het antwoord is verkennen, niet vluchten: uitzoeken welke richting wel klopt voor je een stap zet.

Welke van de drie herken je het meest? En eerlijk: is het er maar één?

Een plan voor je eerste vier weken terug

Je hoeft in september niets groots te beslissen. Je hoeft alleen beter te kijken. Dit plan helpt je om de dip en het signaal uit elkaar te halen.

  1. Week 1: landen. Verwacht niet veel van jezelf. Werk je achterstand weg, spreek af met de mensen met wie je graag samenwerkt en stel grote oordelen uit.
  2. Week 2: noteren. Schrijf elke werkdag drie korte regels op: wat gaf je energie, wat kostte je energie, en waar was je zo mee bezig dat je de tijd vergat. Niet analyseren, alleen noteren.
  3. Week 3: één ding veranderen. Kies de kleinste aanpassing die je zelf in de hand hebt. Een vast blok zonder vergaderingen, een taak die je ruilt met een collega, een gesprek dat je al maanden uitstelt.
  4. Week 4: teruglezen. Leg je notities naast elkaar. Komen dezelfde taken steeds terug in de kolom die energie kost? Gaat het om het ritme, de inhoud of de richting?

Waarom vier weken? Omdat je dan voorbij de vakantiegloed zit én voorbij de eerste schok van de rentree. Wat dan nog overblijft, is geen stemming meer. Het is informatie.

Wanneer het meer is dan een septemberdip

Blijf je na een maand elke ochtend opzien tegen je werk, slaap je slecht, herstel je zelfs in het weekend niet of krijg je lichamelijke klachten? Neem dat dan ernstig. Praat erover met je huisarts, of met de arbeidsarts (België) of bedrijfsarts (Nederland) van je werkgever. Dat is geen teken van zwakte, en het is ook niet iets wat een artikel voor jou kan inschatten.

Gaat het vooral om de richting, dan is dat geen noodsituatie, maar wel een vraag die aandacht verdient. Hoe langer je hem laat liggen, hoe vaker hij in september terugkomt.

Twee vragen om mee te nemen

Stel jezelf aan het einde van week vier deze twee vragen, en schrijf het antwoord op voor je het mooier maakt dan het is:

  • Als je volgend jaar in september weer op deze plek zit, met dezelfde taken en dezelfde vooruitzichten: voel je dan opluchting of teleurstelling?
  • Welk deel van je werk zou je zelfs na de beste vakantie van je leven met plezier weer oppakken?

Het antwoord op de eerste vraag vertelt je of er iets moet veranderen. Het antwoord op de tweede vertelt je waar je moet beginnen zoeken.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een dip na de vakantie meestal?

Daar bestaat geen vaste termijn voor. Onderzoek naar vakantie-effecten toont wel dat het positieve effect van vakantie op welzijn snel na de werkhervatting verdwijnt, in een Nederlandse studie zelfs al in de eerste werkweek. Gebruik daarom vier weken als richtpunt: voel je je daarna nog altijd even zwaar, dan gaat het waarschijnlijk om meer dan de overgang en loont het om dieper te kijken naar je taken of je richting.

Moet ik ontslag nemen als ik na de vakantie geen zin heb om te werken?

Niet in de eerste week. Tegenzin vlak na een vakantie is een slechte basis voor een grote beslissing, omdat ze ook bij een passende job optreedt. Neem eerst een paar weken om te noteren wat je energie geeft en kost. Overweeg je daarna toch om te stoppen, vraag dan vooraf na wat dat betekent voor een eventuele uitkering, bij je uitbetalingsinstelling in België of bij UWV in Nederland.

Wat als ik me elk jaar in september zo voel?

Dan is het patroon zelf de informatie. Een dip die elk jaar terugkomt en ook na een paar weken niet wegtrekt, gaat zelden alleen over het ritme. Kijk dan vooral naar de inhoud en de richting van je werk: welke taken komen telkens terug in je lijst van energievreters, en zie je jezelf deze job over een paar jaar nog doen?

Bronnen

Lees ook