Naar de inhoud

Veranderen ·

Nadenken over je loopbaan deze zomer: vijf vragen voor onderweg

Wanneer heb je voor het laatst over je werk nagedacht zonder dat er een deadline, een mail of een vergadering aan te pas kwam? Voor veel mensen gebeurt dat pas als de zomer begint: in Vlaanderen start de schoolvakantie op woensdag 1 juli, in Nederland tussen 4 en 18 juli, afhankelijk van je regio. Een goed moment om na te denken over je loopbaan. Niet om op het strand je ontslagbrief te schrijven, wel om met wat afstand eerlijk te kijken naar wat je werk je geeft.

Gestreepte strandstoel in een stil kantoor naast een grijze archiefkast met een schelp erop

Nadenken over je loopbaan: waarom juist in de zomer?

Op vakantie heb je afstand en tijd tegelijk, en dat is precies wat nadenken over je loopbaan nodig heeft. Je hoeft niet te reageren of te presteren, waardoor er ruimte komt voor vragen die je de rest van het jaar wegduwt.

En je hoeft ze niet alleen te beantwoorden. Lange autoritten, trage ontbijten en avonden op een terras zijn ideale momenten om ze samen met iemand anders te bespreken.

De vijf vragen hieronder zijn gebouwd rond een idee uit onderzoek naar vrije tijd. Psychologen Newman, Tay en Diener brachten in 2014 de theorie uit 363 onderzoeksartikelen samen en beschreven vijf manieren waarop vrije tijd bijdraagt aan welzijn: loskomen en herstellen, autonomie, meesterschap, betekenis en verbondenheid. Een psycholoog van de Universiteit Leiden vertelt dat ook onderzoek naar vakantie-effecten met dat model werkt.

Hier wordt het interessant voor je loopbaan. Die vijf dingen zoek je op vakantie vanzelf op. De vraag is hoeveel je werk er de rest van het jaar van geeft.

Het eerste van die vijf, loskomen, gaat niet altijd vanzelf. In België moeten werkgevers met minstens twintig werknemers sinds een wet uit 2022 afspraken maken over het recht om buiten je werkuren onbereikbaar te zijn, ook tijdens je verlof. Werk je in Nederland of in een kleiner bedrijf, kijk dan wat er in je cao of met je leidinggevende is afgesproken. Hoe dan ook: zet je meldingen uit. De andere vier vragen krijgen pas echt ruimte als het eerste lukt.

Kort samengevat, de vijf vragen:

  1. Hoeveel van je werkdag kies je zelf?
  2. Waarin ben je de afgelopen twee jaar echt beter geworden?
  3. Voor wie maakt je werk een verschil?
  4. Met wie wil je in september aan tafel zitten?
  5. Wat zou je proberen als je het mocht terugdraaien?

1. Hoeveel van je werkdag kies je zelf?

Op vakantie beslis jij wanneer je opstaat, wat je eet en of je vandaag iets onderneemt. Die vrijheid voelt voor de ene als zuurstof en voor de andere als een lege agenda die snel moet worden ingevuld. Allebei is goed. Het zegt wel iets.

Kijk dan naar je werk. Hoeveel van je dag ligt vast door anderen: vergaderingen, procedures, een rooster? En hoeveel bepaal je zelf? Het gaat niet om zoveel mogelijk vrijheid. Het gaat om de vraag of de verhouding klopt voor jou.

Voorbeeld: een verpleegkundige die geniet van het vaste ritme van haar dienst, maar zich ergert aan het gebrek aan inspraak in de planning, heeft geen andere job nodig. Wel misschien een ander team of een andere afdeling.

2. Waarin ben je de afgelopen twee jaar echt beter geworden?

Veel mensen leren op vakantie iets nieuws: een paar zinnen in een andere taal, een route lezen zonder gps, een gerecht dat ze thuis willen namaken. Niemand verplicht je. Je doet het omdat beter worden in iets prettig voelt.

Leg die vraag eens naast je werk. Noem drie dingen die je vandaag kunt en twee jaar geleden niet. Lukt dat makkelijk? Mooi. Blijft het stil? Dan is dat een signaal om ernstig te nemen. Een job waarin je niets meer bijleert, kan comfortabel zijn en tegelijk langzaam leeglopen.

Een vraag om aan je reisgenoot te stellen: waar word ik volgens jou enthousiast van als ik over werk praat? Het antwoord van iemand die je goed kent, verrast vaak.

3. Voor wie maakt je werk een verschil?

Dit gaat niet over de wereld redden. Betekenis kan klein zijn: een klant die geholpen is, een collega die door jouw voorbereiding een rustige week heeft, een product dat werkt omdat jij een fout opmerkte.

De vraag is of je dat verschil nog ziet. In veel functies verdwijnt het resultaat van je werk in een systeem, een rapport of een volgende afdeling. Dat hoeft geen probleem te zijn. Maar mis je het, dan weet je iets belangrijks over wat je volgende stap moet bevatten.

Probeer het concreet te maken. Wie zou het merken als jij morgen een maand niet zou werken? En wat zouden ze precies missen?

4. Met wie wil je in september aan tafel zitten?

Op vakantie kies je je gezelschap. Op het werk grotendeels niet. Toch bepalen de mensen om je heen een groot deel van hoe je je job beleeft.

Denk aan de voorbije maanden. Bij wie ging je graag even langs? Van wie leerde je het meest? En na welk overleg was je telkens moe? Het antwoord helpt je een belangrijk onderscheid te maken: ligt wat wringt aan de inhoud van je werk of aan de mensen waarmee je het doet? Dat zijn twee heel verschillende problemen, met heel verschillende oplossingen. Een ander team vraagt geen nieuw beroep.

5. Wat zou je proberen als je het mocht terugdraaien?

Grote loopbaanbeslissingen voelen definitief, en daardoor neem je ze niet. Deze vraag haalt die druk weg. Stel dat je één ding drie maanden mocht uitproberen, zonder gevolgen als het tegenvalt. Wat zou het zijn?

Een paar voorbeelden van wat mensen dan noemen: een opleiding volgen, een dag meelopen in een andere functie, minder uren werken, een eigen project naast hun job, een gesprek met iemand die al doet waar zij van dromen. Bijna al die dingen zijn in het echt ook omkeerbaar. Dat vergeet je alleen als je er in een drukke werkweek aan denkt.

Schrijf je antwoord op en maak het zo klein dat je het vóór de herfst kunt doen. Niet “ik word zelfstandige”, wel “ik spreek af met één persoon die zelfstandig werkt”.

Zo maak je van je antwoorden meer dan een vakantiegedachte

  • Schrijf, praat niet alleen. Een gesprek op een terras is een goed begin. Wat op papier staat, kun je in oktober teruglezen.
  • Noteer per vraag één zin met “meer” of “minder”. Meer zelf kiezen. Minder overleg. Meer contact met klanten. Zo wordt een vaag gevoel een richting.
  • Beslis niet op het strand. Neem op vakantie geen grote beslissing over je job. Neem wel het besluit om ernaar te kijken, en zet daarvoor een moment in je agenda na je terugkeer.
  • Kijk naar de rode draad. Komt bij drie of meer vragen hetzelfde thema terug? Dan is dat waarschijnlijk geen vakantiegevoel, maar iets wat al langer speelt.

De Amerikaanse dichteres Mary Oliver sloot haar gedicht “The Summer Day” af met een vraag aan de lezer: wat ben je van plan met je “one wild and precious life”? Een grote vraag voor een zomerdag. De vijf vragen hierboven maken haar kleiner, en daardoor beantwoordbaar.

Twee laatste vragen om mee naar huis te nemen. Welke van de vijf vragen vond je het moeilijkst om eerlijk te beantwoorden? En waarom juist die?

Veelgestelde vragen

Is het een goed idee om op vakantie over je job na te denken?

Ja, zolang je niet probeert om er meteen een beslissing over te nemen. Op vakantie heb je afstand en tijd, waardoor je vragen kunt stellen die in een drukke werkweek ondersneeuwen. Schrijf je gedachten op en plan na je terugkeer een moment om ze rustig te herlezen. Zo verdwijnen ze niet samen met je vakantiegevoel.

Wat doe je als je antwoorden wijzen op een andere job?

Maak eerst onderscheid tussen inhoud, mensen en omstandigheden. Soms volstaat een ander team, een andere taakverdeling of meer inspraak in je planning. Wijzen je antwoorden echt naar ander werk, zet dan kleine stappen: een gesprek met iemand in die functie, een korte opleiding, vacatures lezen om te ontdekken wat je aanspreekt. Zo test je een richting voor je kiest.

Moet je deze vragen alleen beantwoorden?

Nee, en het helpt vaak om dat niet te doen. Iemand die je goed kent, merkt dingen op die jij zelf vanzelfsprekend vindt, zoals waar je enthousiast van wordt als je over werk vertelt. Beantwoord de vragen eerst zelf op papier en bespreek ze daarna met een partner, vriend of familielid. Leg de antwoorden naast elkaar en kijk waar ze verschillen.

Bronnen

Lees ook